Δουλεύεις πολύ περισσότερο; Αποδίδεις πολύ λιγότερο!

Δουλεύεις πολύ περισσότερο; Αποδίδεις πολύ λιγότερο!

Οι έρευνες δεν αφήνουν κανένα περιθώριο αμφισβήτησης: η πολύωρη εργασία δεν είναι παραγωγική, δεν προσφέρει στην επιχείρηση. Αντίθετα, έχει μια σειρά σοβαρών μειονεκτημάτων: κουρασμένους υπαλλήλους χωρίς κίνητρο και εργασιακή ικανοποίηση, με προβλήματα υγείας, έτοιμους να μαλώσουν με τους συναδέλφους τους για το παραμικρό, δεν παράγουν ποιοτικό έργο και όλα αυτά οδηγούν μακροπρόθεσμα σε αύξηση κόστους για την επιχείρηση. Ένα επιπλέον σοβαρό μειονέκτημα είναι η αποχώρηση των εργαζομένων. Σε μια εταιρεία, όπου η φιλοσοφία είναι ατέλειωτα ωράρια εργασίας και απουσία προσωπικής ζωής για τους εργαζόμενους,  τα στελέχη αποχωρούν γρήγορα και όπως συμβαίνει πάντα, αυτοί που αποχωρούν είναι οι ικανότεροι. Έτσι, η εταιρεία χάνει την τεχνογνωσία τους και παράλληλα αποκτάει κακό όνομα στην αγορά εργασίας με αποτέλεσμα να μην μπορεί να προσελκύσει νέα ικανά στελέχη.

Στην Ευρώπη, τα παραπάνω δεδομένα λαμβάνονται υπόψη από τις επιχειρήσεις. Σταδιακά, οι ατέλειωτες ώρες εργασίας εγκαταλείπονται. Στη Σουηδία, καθιερώνεται το εξάωρο από κολοσσούς, όπως η Toyota. Στη Γερμανία, απόφαση δικαστηρίου απαγορεύει την αποστολή επαγγελματικών email εκτός ωραρίου εργασίας. Στην Ελλάδα, αντίθετα, οι επιχειρήσεις φαίνεται να υιοθετούν τα παρωχημένα συστήματα διοίκησης ανθρώπινου δυναμικού, που εγκαταλείπουν οι χώρες με προηγμένες οικονομίες. Σε αυτή τη λανθασμένη οργανωσιακή κουλτούρα συμβάλει και η μεγάλη ζήτηση εργασίας εξαιτίας της υψηλότατης ανεργίας. Έτσι, ένα ποσοστό επιχειρήσεων θεωρεί ότι οι εργαζόμενοι θα ανεχθούν οποιεσδήποτε συνθήκες, προκειμένου να μη βρεθούν άνεργοι.

Ο μεγάλος όγκος εργασίας σε συνδυασμό με τα μακρά ωράρια εργασίας, που δεν αφήνουν κανένα περιθώριο ισορροπίας επαγγελματικής και προσωπικής ζωής έχουν ως αποτέλεσμα ψυχοσωματικά προβλήματα των στελεχών. Από τα πιο πολυσυζητημένα είναι το  σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης (σύνδρομο burnout). Πρόσφατα, έχει εισαχθεί και ο όρος “brownout”. Άλλοι όροι που χρησιμοποιούνται για να περιγράψουν προβλήματα, τα οποία σχετίζονται με ένα πιεστικό περιβάλλον εργασίας είναι η εργασιακή πίεση (job stress), η κόπωση (fatigue), η κατάθλιψη (depression). Χρειάζεται όμως προσοχή, καθώς οι όροι αυτοί δεν ταυτίζονται μεταξύ τους.

Οι A. Weber και A. Jaekel- Reinhard, σε μια μελέτη τους το 2000 (“Burnout Syndrome: a disease of modern societies?”, Occupational Medicine, τ. 50, Ν.7, σελ. 512-517, 2000) μελετούν το σύνδρομο του burnout ως πρόβλημα των σύγχρονων κοινωνιών και επισημαίνουν ότι πρέπει να μελετηθεί κατά πόσο αυτό το σύνδρομο συνδέεται μόνο με το χώρο εργασίας. Για παράδειγμα, θέτουν ερωτήματα κατά πόσο το σύνδρομο burnout συνδέεται και με την κατάρρευση των παραδοσιακών αξιών, που στήριζαν τον άνθρωπο, την ανωνυμία, την έλλειψη χρόνου, παράγοντες δηλαδή που συμβάλουν στην αύξηση του άγχους.

Στο “brownout”,  τα συμπτώματα και οι συνέπειες στην ψυχολογία και την υγεία είναι λιγότερο σοβαρά, είναι όμως πολύ ευρύτερα διαδεδομένο από το σύνδρομο επαγγελματικής εξουθένωσης. Εργαζόμενοι που υποφέρουν από “brownout” δεν νιώθουν ενδιαφέρον για το αντικείμενο της δουλειάς τους, δεν έχουν κίνητρο, δεν αισθάνονται αυτό που τόσο ωραία λέμε στη γλώσσα μας, μεράκι για αυτό που κάνουν.

Γενικότερα, μερικές από τις βασικότερες αιτίες σε μια επιχείρηση, που προκαλούν προβλήματα στη ζωή των εργαζομένων είναι:

Έλλειψη ελέγχου

Άμεσα συνδεδεμένη με την εργασιακή ικανοποίηση είναι η αίσθηση ελέγχου που ασκούμε πάνω στην εργασία μας και στα αποτελέσματά της. Όταν η δουλειά που δίνεται δεν συνεπάγεται κάποια ευθύνη ή δεν προσφέρονται τα απαραίτητα εργαλεία και οι πόροι για την επιτυχή ολοκλήρωσή της, δημιουργείται η αίσθηση ανεπάρκειας και έλλειψης ελέγχου. Στην έλλειψη ελέγχου μπορεί να συμβάλει και το συναίσθημα ανεπαρκούς εκπαίδευσης και πληροφόρησης.

Ανεπαρκής αμοιβή

Ο μισθός είναι η σημαντικότερη μορφή αμοιβής, αλλά δεν είναι η μόνη. Όταν ο εργαζόμενος αισθάνεται ότι ο μισθός του δεν ανταποκρίνεται στην εργασία που επιτελεί, δεν αναγνωρίζεται η ποιότητα της δουλειάς του ή προσλαμβάνει διαρκώς άμεσα και έμμεσα μηνύματα ότι δεν εργάζεται αρκετά, αισθάνεται άγχος και δεν αντλεί ικανοποίηση από την εργασία του.

Έλλειψη του ανήκειν

Ο άνθρωπος θέλει να αισθάνεται ότι ανήκει σε μια κοινότητα, σε μια ομάδα, με την οποία επικοινωνεί, μοιράζεται προβληματισμούς, χαρές και δυσκολίες της δουλειάς του, ιδέες, βοηθάει και βοηθιέται. Έτσι, ενισχύεται και η αίσθηση του εργαζόμενου ότι ανήκει στην ευρύτερη ομάδα του οργανισμού. Όταν απουσιάζει από το χώρο εργασίας αυτή η ομαδικότητα, το άτομο αισθάνεται αποκομμένο και δεν μπορεί να διαχειριστεί το στρες που προκαλείται από τη δουλειά του.

Υπερβολικός όγκος δουλειάς

Η πιο συνήθης αιτία εξουθένωσης των εργαζομένων. Η δουλειά που δίνεται να διεκπεραιώσει ένας εργαζόμενος υπερβαίνει το διαθέσιμο χρόνο, απαιτείται να δουλεύει σχεδόν όλη την ημέρα για να την ολοκληρώσει ή δεν ανταποκρίνεται στις γνώσεις και την εμπειρία του ή δεν του παρέχονται τα απαραίτητα εργαλεία. Εννοείται ότι μπορεί να υπάρξει και συνδυασμός των τριών αυτών παραγόντων.

Σύγκρουση αξιών

Οι αξίες και οι προσωπικές πεποιθήσεις του εργαζόμενου έρχονται σε σύγκρουση με την κουλτούρα της επιχείρησης ή ακόμη και με το αντικείμενο εργασίας του. Για παράδειγμα, αν στο επίκεντρο του αξιακού συστήματος του στελέχους βρίσκεται το κυριακάτικο γεύμα με την οικογένειά του, αλλά η εταιρεία απαιτεί από αυτόν να εργάζεται και τις Κυριακές έχουμε ευθεία σύγκρουση. Ένα άλλο παράδειγμα έχουμε στην περίπτωση ενός ακτιβιστή για τα δικαιώματα των ζώων, που εργάζεται σε μια εταιρεία, η οποία διεξάγει πειράματα σε ζώα.

Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τους την πληθώρα της επιστημονικής αρθρογραφίας, που επισημαίνει ότι η εργασιακή ικανοποίηση, το υγιές εργασιακό περιβάλλον και ο σεβασμός προς τους εργαζόμενους (μερικές εκφάνσεις του είναι οι δίκαιες αμοιβές και ο σεβασμός της προσωπικής ζωής) καθιστά πιο παραγωγικά τα στελέχη και τους δημιουργεί το συναίσθημα δέσμευσης προς την εταιρεία. Δυστυχισμένοι εργαζόμενοι με συναισθήματα ανεπάρκειας και μοναδικό κίνητρο το φόβο της ανεργίας δεν βοηθούν στην ανάπτυξη του οργανισμού. Επιπλέον, είναι ένας μύθος ότι οι ικανοί υπάλληλοι θα ανεχθούν δύσκολες συνθήκες εργασίας υπό τη δαμόκλειο σπάθη της ανεργίας και της απόλυσης. Ο οργανισμός θα επιβαρυνθεί ακόμη περισσότερο όταν αποχωρήσουν και ενταχθούν στην ομάδα κάποιου ανταγωνιστή. Καμία επιχείρηση δεν μπορεί να αναπτυχθεί στις σημερινές δύσκολες κοινωνικο-οικονομικές συνθήκες, αν στελεχώνεται από ανθρώπους, που απλά δεν μπορούν να βρουν κάποια άλλη δουλειά.

Σχολιάστε

*